Çocuklarda Göz Muayenesi Ne Zaman Yapılmalı? Yaşa Göre Göz Kontrolü
Çocuklarda göz sağlığı, sağlıklı görme gelişimi ve okul başarısı açısından büyük önem taşır. Ancak çocuklar görme problemlerini her zaman fark etmeyebilir veya şikâyetlerini ailelerine anlatamayabilir.
Özellikle göz tembelliği, şaşılık, miyopi, hipermetropi ve astigmatizma gibi göz problemlerinin erken dönemde fark edilmesi, görme gelişiminin sağlıklı şekilde devam etmesi açısından önemlidir.
Peki çocuklarda göz muayenesi ne zaman yapılmalı? İlk göz muayenesi kaç yaşında yapılır? Çocuklar ne sıklıkla göz doktoruna götürülmelidir? Çocuklarda hangi göz hastalıkları görülebilir?
İstanbul’da Bağcılar, Güneşli, Bahçelievler, Güngören ve Bakırköy çevresinde yaşayan ailelerin çocuklarında göz sağlığı ile ilgili şüpheleri olduğunda, belirtilerin ortaya çıkmasını beklemeden göz muayenesi yapılması önemlidir.
Çocuklarda ilk göz muayenesi ne zaman yapılmalı?
Çocuğun göz sağlığının değerlendirilmesi aslında doğumdan itibaren başlar. Yenidoğan döneminde gözlerin görünümü, göz hareketleri, göz bebekleri ve kırmızı refle gibi temel bulgular değerlendirilebilir. Çocukların sağlıklı bir gelişimi açısından rutin göz kontrolleri
- yenidoğan döneminde
- 6 ay - 1 yaş arasında
- 3 yaş - 5 yaş arasında
- 5yaşından sonra yılda 1 defa yapılmalıdır.
Bununla birlikte her çocukta kapsamlı göz muayenesinin zamanı ve sıklığı aynı değildir.
Özellikle aşağıdaki durumlardan biri varsa çocuk her yaşta göz doktoru tarafından değerlendirilmelidir:
- Gözlerde belirgin kayma varsa
- Bir göz diğerinden farklı görünüyorsa
- Göz bebeğinde beyazlık fark ediliyorsa
- Bebek gözleriyle nesneleri takip etmiyorsa
- Sürekli göz sulanması veya çapaklanma varsa
- Göz kapağında düşüklük varsa
- Prematüre doğum öyküsü varsa
- Ailede şaşılık veya çocukluk çağı göz hastalığı varsa
Çocuklarda yaşa göre göz muayenesi
0–1 yaş arasında göz muayenesi
Bebeklerde gözlerin gelişimi, göz hareketleri, gözlerin hizalanması ve görsel uyaranlara verilen yanıtlar değerlendirilir.
Bebeğin gözleriyle ışığı veya hareket eden nesneleri takip etmemesi, gözlerde belirgin kayma olması veya göz bebeğinde beyazlık görülmesi durumunda göz muayenesi geciktirilmemelidir.
1–3 yaş arasında göz kontrolü
Bu yaş grubunda çocuk henüz harfleri okuyamasa bile çeşitli yöntemlerle görme sistemi değerlendirilebilir.
Gerekli durumlarda gözlük ihtiyacı, şaşılık ve göz tembelliği açısından risk oluşturan kırma kusurları araştırılır.
3–5 yaş arasında göz muayenesi
Çocukların görme keskinliği bu yaşlarda daha ayrıntılı şekilde değerlendirilebilir.
Bu dönem özellikle göz tembelliğinin erken fark edilmesi açısından önemlidir.
Göz tembelliği olan çocukların önemli bir bölümü görme problemi olduğunu kendisi fark etmeyebilir. Çocuk daha iyi gören gözünü kullanarak günlük yaşamına devam edebilir.
5 yaş ve sonrasında göz muayenesi
Okul döneminde çocukların görme fonksiyonlarının düzenli olarak değerlendirilmesi önemlidir.
Özellikle tahtayı görememe, kitap okurken zorlanma, baş ağrısı, gözleri kısarak bakma veya televizyona yaklaşma gibi belirtiler varsa göz muayenesi yapılmalıdır.
AAPOS, 5 yaş ve sonrasında görme taramasının 1–2 yılda bir tekrarlanmasını önermektedir.
Çocuklarda hangi göz hastalıkları görülür?
Çocukluk döneminde farklı göz hastalıkları ve görme problemleri ortaya çıkabilir.
Göz tembelliği
Göz tembelliği (ambliyopi), çocuklarda erken tanı ve tedavinin önemli olduğu göz problemlerinden biridir.
Şaşılık, iki göz arasında belirgin numara farkı veya yüksek kırma kusurları göz tembelliğine neden olabilir.
Göz tembelliği çoğu zaman çocuk tarafından fark edilmez. Bu nedenle çocuğun herhangi bir şikâyeti olmaması, görmesinin iki gözde de normal olduğu anlamına gelmez.
Şaşılık
Şaşılık, iki gözün aynı noktaya aynı anda yönelmemesidir.
Çocuklarda gözün içe, dışa, yukarı veya aşağı doğru kayması görülebilir.
Bazı çocuklarda kayma sürekli olurken bazı çocuklarda yalnızca yorgunken veya belirli yönlere bakarken ortaya çıkabilir.
Çocuğun gözünde kayma fark edildiğinde “büyüyünce geçer” düşüncesiyle göz muayenesinin ertelenmemesi gerekir.
Miyopi
Miyop çocuklar özellikle uzaktaki nesneleri görmekte zorlanabilir.
Çocuk;
- Tahtayı görmekte zorlanabilir,
- Televizyona yaklaşabilir,
- Gözlerini kısarak bakabilir,
- Uzakta bulunan yazıları okumakta zorlanabilir.
Okul çağında miyopi açısından düzenli göz kontrolleri önemlidir.
Hipermetropi
Çocukluk döneminde belirli düzeyde hipermetropi normal olabilir. Ancak yüksek hipermetropi bazı çocuklarda görme gelişimini etkileyebilir ve gözlerin içe kaymasına neden olabilir.
Bu nedenle çocuklarda yalnızca göz numarasının bulunup bulunmadığı değil, mevcut numaranın görme gelişimi açısından anlamı da değerlendirilmelidir.
Astigmatizma
Astigmatizma görmenin bulanık veya şekli bozulmuş algılanmasına neden olabilir.
Özellikle yüksek astigmatizma veya iki göz arasında belirgin numara farkı bulunması, çocukluk döneminde göz tembelliği açısından risk oluşturabilir.
Çocukluk çağı kataraktı
Katarakt yalnızca ileri yaşlarda görülmez. Doğuştan veya çocukluk döneminde ortaya çıkan kataraktlar da olabilir.
Göz bebeğinde beyazlık, gözlerde kayma veya görme gelişiminde gerilik gibi bulgular varsa gecikmeden göz muayenesi yapılmalıdır.
Göz kapağı düşüklüğü
Çocuklarda göz kapağının belirgin şekilde düşük olması yalnızca estetik bir problem olmayabilir.
Göz kapağının görme eksenini kapatması veya iki göz arasında görme gelişimi açısından fark oluşturması durumunda göz tembelliği gelişebilir.
Çocuğunuzun gözünde problem olduğunu nasıl anlarsınız?
Çocuklarda göz hastalıklarının bazıları aile tarafından fark edilebilir.
Çocuğunuz:
- Gözlerini sık sık kısıyorsa,
- Televizyona çok yakından bakıyorsa,
- Kitabı çok yakından okuyorsa,
- Tahtayı görmekte zorlanıyorsa,
- Bir gözünü kapatarak bakıyorsa,
- Başını bir tarafa eğerek bakıyorsa,
- Gözünde kayma varsa,
- Okurken çabuk yoruluyorsa,
- Sık sık baş ağrısından şikâyet ediyorsa,
- Görme ile ilgili bir nesneyi diğer çocuklardan daha yakına getiriyorsa,
göz muayenesi yapılması uygun olacaktır.
Ancak önemli bir nokta vardır:
Çocuğun herhangi bir şikâyetinin olmaması, gözlerinin tamamen sağlıklı olduğu anlamına gelmez.
Özellikle göz tembelliği ve bazı kırma kusurları çocuk tarafından fark edilmeyebilir.
Çocuklarda göz muayenesinde hangi testler yapılır?
Göz muayenesinin içeriği çocuğun yaşına ve muayeneye uyumuna göre değişir.
Gerekli durumlarda:
- Görme keskinliği ölçümü
- Gözlerin hizalanmasının değerlendirilmesi
- Şaşılık muayenesi
- Göz hareketlerinin değerlendirilmesi
- Gözlük numarasının ölçülmesi
- Göz bebeği ve ön segment muayenesi
- Göz dibi muayenesi
- İki gözün birlikte kullanımı ve derinlik algısının değerlendirilmesi
- Damlalı göz muayenesi ve sikloplejik refraksiyon
yapılabilir.
Özellikle çocuklarda gözlük numarasının doğru belirlenmesi gerektiğinde damlalı göz muayenesi önemli olabilir.
Çocuklarda gözlük kullanımı neden önemlidir?
Çocuklarda gözlük yalnızca daha net görmek amacıyla kullanılmaz.
Çocuğun görme sistemi gelişme dönemindedir. Özellikle iki göz arasında belirgin numara farkı veya yüksek kırma kusuru bulunması görme gelişimini etkileyebilir.
Bu nedenle göz doktoru tarafından gözlük önerilen çocukların gözlüklerini düzenli kullanmaları ve önerilen aralıklarla kontrole gelmeleri önemlidir.
Çocuklarda ekran kullanımı gözleri etkiler mi?
Çocukların uzun süre kesintisiz şekilde yakın mesafeye odaklanması gözlerde yorgunluk, kuruluk ve geçici bulanıklık gibi şikâyetlere neden olabilir.
Ekran kullanımında yaşa uygun sınırlar belirlenmesi, uzun süre kesintisiz yakın çalışmadan kaçınılması ve çocukların açık havada yeterli zaman geçirmesi önemlidir.
Bununla birlikte çocuğunuz sürekli gözlerini kısıyor, televizyona yaklaşıyor veya tahtayı göremiyorsa bu şikâyetleri yalnızca ekran kullanımına bağlamamak gerekir.
Altta miyopi, astigmatizma veya başka bir göz problemi bulunabilir.
Hangi durumlarda çocuk acilen göz doktoruna götürülmeli?
Bazı göz bulguları rutin kontrol beklenmeden değerlendirilmelidir.
Özellikle:
- Göz bebeğinde beyazlık
- Ani görme kaybı veya belirgin görme azalması
- Yeni başlayan belirgin şaşılık
- Göz travması
- Şiddetli göz ağrısı
- Ciddi göz kızarıklığı ve ışık hassasiyeti
- Göz hareketlerinde belirgin anormallik
- Bir gözün sürekli kapatılması
- Göz kapağının görme alanını kapatacak kadar düşmesi
gibi durumlarda göz muayenesi geciktirilmemelidir.
Bağcılar ve çevresinde çocuklarda göz muayenesi
Bağcılar, Güneşli, Bahçelievler, Güngören ve Bakırköy çevresinde yaşayan aileler için çocukların göz sağlığı konusunda düzenli kontroller önemlidir.
Özellikle okul öncesi dönemde göz tembelliği ve şaşılık gibi problemlerin fark edilmesi; okul çağında ise miyopi, astigmatizma ve diğer görme problemlerinin takip edilmesi çocuğun görme gelişimi açısından önem taşır.
Bağcılar çocuk göz muayenesi, Güneşli çocuk göz muayenesi, Bahçelievler çocuk göz doktoru, Güngören çocuk göz muayenesi ve Bakırköy çocuk göz muayenesi gibi aramalar yapan ailelerin, çocuklarında herhangi bir görme problemi şüphesi varsa göz hekimine başvurmaları gerekir.
Güneşli Meydan’da bulunan muayenehanemde çocukların göz sağlığı ve görme problemleri açısından gerekli göz değerlendirmeleri yapılmaktadır.
Çocuklarda göz muayenesi hakkında sık sorulan sorular
Çocuklarda ilk göz muayenesi kaç yaşında yapılır?
Gözlerin değerlendirilmesi doğumdan itibaren başlar. Belirti, risk faktörü veya gözlerde anormallik varsa çocuk her yaşta göz doktoruna götürülebilir.
Çocuklar kaç yılda bir göz muayenesi olmalı?
Çocuğun yaşına, gözlük kullanıp kullanmadığına ve mevcut göz problemine göre takip aralığı değişir. 5 yaş sonrasında görme taramasının 1–2 yılda bir tekrarlanması önerilmektedir.
Göz tembelliği olan çocuk bunu fark eder mi?
Çoğu zaman hayır. Çocuk daha iyi gören gözünü kullanarak günlük yaşamını sürdürebilir.
Çocuklarda şaşılık kendiliğinden geçer mi?
Şaşılığın türüne ve nedenine göre yaklaşım değişir. Gözde kayma fark edildiğinde göz muayenesi yapılması gerekir.
Çocuklarda gözlük kullanmak gözü tembelleştirir mi?
Hayır. Doktor tarafından gerekli görülen gözlüğün kullanılması görme gelişimini desteklemek ve kırma kusurunu düzeltmek amacıyla uygulanır.
Çocuklarda damlalı göz muayenesi neden yapılır?
Göz bebeğini büyüten damlalar, gözün gerçek kırma kusurunun daha doğru değerlendirilmesine yardımcı olabilir. Özellikle çocuklarda gözlük numarasının belirlenmesinde gerekli olabilir.
Sonuç
Çocuklarda göz muayenesi, yalnızca çocuk “göremiyorum” dediğinde yapılmamalıdır.
Göz tembelliği, şaşılık, miyopi, hipermetropi ve astigmatizma gibi problemler erken dönemde fark edildiğinde görme gelişimi açısından gerekli tedavi ve takip planlanabilir.
Çocuğunuzun gözlerini kısması, televizyona yaklaşması, başını eğerek bakması, bir gözünü kapatması, tahtayı görememesi veya gözlerinde kayma fark edilmesi durumunda göz muayenesini ertelemeyin.
Bağcılar, Güneşli, Bahçelievler, Güngören ve Bakırköy çevresinde yaşayan aileler, çocuklarının görme gelişimiyle ilgili herhangi bir şüphe olduğunda göz hekimine başvurabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Çocuğunuz için uygun muayene ve takip planı göz hekimi değerlendirmesiyle belirlenir.